Zęby mogą służyć każdemu z nas nawet całe życie – wszystko zależy od tego, jak o nie dbamy. Regularne i właściwe szczotkowanie zębów przy użyciu pasty z fluorem, stosowanie nici dentystycznej, regularne wizyty u stomatologa i poddawanie zębów przeglądom i profesjonalnym zabiegom oczyszczania – to podstawa zdrowego uśmiechu przez długie lata.

Ważne szczególnie dla osób starszych

Właściwa profilaktyka i higiena przy pomocy pasty, nici dentystycznej i regularnych przeglądów to fundament. W starszym wieku pojawiają się jednak dodatkowe uwarunkowania, z powodu których troska o zęby i dziąsła wymaga dodatkowych działań i uwzględnienia wielu specyficznych czynników. Należą do nich: zmiana ogólnego stanu zdrowia, przyjmowanie leków, noszenie protez zębowych. Dodatkowo, u osób starszych wzrasta zagrożenie ubytkami tkanki zęba oraz próchnicą
korzeni zębów.

Aby właściwie dbać o jamę ustną w takich wypadkach, należy konsultować się ze stomatologiem i kontynuować dobre nawyki. Szczególnej troski wymagają sytuacje takie jak:
- nadwrażliwość zębów. Przyczyną tej dolegliwości jest naturalne z wiekiem cofanie się dziąseł, przez co odsłonięte zostają powierzchnie zębów pozbawione ochronnej warstwy szkliwa. W przypadku zetknięcia z gorącymi lub zimnymi pokarmami i napojami, a także niekiedy kwaśnymi i słodkimi - zęby takie mogą reagować silnym bólem. Jeżeli stosowanie odpowiednich past przeciwdziałających nadwrażliwości nie pomaga zwalczyć problemu, konieczna jest wizyta u stomatologa. Nadwrażliwość może być bowiem skutkiem poważnych zmian – ubytków, pęknięć lub złamania zębów.
- suchość jamy ustnej – spowodowana przyjmowanymi lekami lub pewnymi zaburzeniami zdrowotnymi. Długotrwała i nie leczona suchość jamy ustnej może przyczynić się do uszkodzenia
zębów. Dlatego należy skontaktować się z dentystą. Wskaże on odpowiednie metody przywrócenia właściwego poziomu wilgoci w jamie ustnej oraz leki pomocne w zwalczaniu tego problemu.
- ogólny stan zdrowia - cukrzyca, choroba serca lub nowotwory – mogą wpływać na stan jamy ustnej. Dlatego o wszelkich problemach należy poinformować stomatologa, który wskaże najlepsze rozwiązania w konkretnym przypadku i znając ogólny stan zdrowia pacjenta.
- protezy zębowe – są bardzo pomocne dla wielu osób w starszym wieku, aby jednak służyły długo
i dobrze, należy dbać o nie odpowiednio. Warto raz w roku zgłaszać się na ogólną kontrolę. Należy
także stosować się do ogólnych wskazań.
- choroby dziąseł - mogą dotknąć osoby w każdym wieku, szczególnie jednak ludzi powyżej 40 roku życia. Potencjalnie mogą być przyczyną poważnych zaburzeń. Na skalę problemu wpływa ciężkość choroby dziąseł wpływa:

1. niewłaściwa dieta
2. zaniedbywanie higieny jamy ustnej
3. choroby ogólnoustrojowe, takie jak cukrzyca, choroba serca lub nowotwory
4. czynniki środowiskowe, takie jak stres, palenie tytoniu
5. niektóre leki przyczyniające się do dolegliwości związanych z dziąsłami

W tym wypadku bardzo istotne jest wczesne rozpoznanie problemów z dziąsłami, ponieważ we wczesnych stadiach są one przeważnie odwracalne. Dzięki regularnym wizytom i profilaktyce można zapobiec rozwojowi chorób. Należy:
- wzmacniać uszkodzone zęby lub zastąpić brakujące zęby stosując się korony i mosty. Korona całkowicie przykrywa uszkodzony ząb lub jest nań nakładana niczym czapka. Korona nie tylko wzmacnia uszkodzony ząb, ale także przyczynia się do poprawy jego wyglądu, kształtu lub ułożenia. Mosty są powszechnie stosowane do uzupełnienia jednego lub więcej brakujących zębów. Wypełniają one przestrzeń, w której doszło do utraty zębów. Mosty cementuje się do naturalnych zębów lub wszczepów otaczających pustą przestrzeń.

Także osób dorosłych nie omija problem ubytków próchniczych, chorób dziąseł. Aby uchronić się przed rozwojem poważnej próchnicy i schorzeń dziąseł należy przede wszystkim skupić się na właściwej higienie i profilaktyce przeciwpróchniczej. Należy do nich konieczność:
- szczotkowania zębów 2 razy dziennie; pozwoli to zabezpieczyć zęby przed tworzeniem się lepkich osadów, będących główną przyczyną próchnicy
- stosowania nici dentystycznej; samo szczotkowanie nie wystarcza – aby usunąć osad i kamień nazębny z przestrzeni międzyzębowej konieczne jest stosowanie nici codziennie. W przeciwnym wypadku jama ustna jest narażona na próchnicę i poważne choroby dziąseł, a kamień może być usunięty wyłącznie podczas profesjonalnego zabiegu w gabinecie dentysty.
- ograniczenia konsumpcji żywności bogatej w cukier lub skrobię, przede wszystkim lepkich przekąsek. Podjadanie między posiłkami nasila ryzyko ataku szkliwa przez bakterie i kwasy. Im więcej przekąsek, tym zęby narażone są bardziej.
- regularnych wizyt kontrolnych u dentysty, który profesjonalnie oczyści zęby i doradzi właściwą profilaktykę i higienę jamy ustnej oraz zareaguje w przypadku problemów z zębami bądź dziąsłami.

Szczególnie ważne

Właściwa pielęgnacja i higiena jamy ustnej, stosowanie się do zaleceń stomatologa to zasadnicza
ochrona. Niemniej jednak pojawiają się problemy właściwe tej grupie wiekowej. Do najczęstszych
problemów należą:
- choroby dziąseł – objawia się zaczerwienieniem, obrzękiem, nadwrażliwością, krwawieniem podczas szczotkowania. We wczesnym stadium ten problem jest odwracalny, dlatego należy zgłosić się do dentysty natychmiast po zauważeniu któregoś z objawów. Zaawansowane choroby dziąseł mogą przyczynić się do utraty zębów, wpływają też negatywnie na ogólny stan zdrowia. Istnieje potencjalny związek między chorobami zębów a schorzeniami kardiologicznymi, cukrzycą czy być może nawet przedwczesnymi porodami W ramach zapobiegania chorobom dziąseł należy szczotkować zęby 2 razy dziennie, stosować nić dentystyczną oraz co pół roku udać się do dentysty w celu profesjonalnego czyszczenia zębów i dziąseł.
- próchnica wtórna, czyli ubytki wokół istniejących plomb.
- rozwój próchnicy na powierzchniach korzeni zębów. Profilaktyka opiera się na właściwym czyszczeniu zębów pastą fluorkową i nicią dentystyczną oraz wizytach kontrolnych u stomatologa.
- nadwrażliwość zębów powodowana naturalnym cofaniem się zębów wraz z wiekiem. Odsłaniane
są wówczas powierzchnie zębów niechronione szkliwem. Pod wpływem bardzo gorącym, bardzo zimnych, kwaśnych lub słodkich potraw i napojów zęby reagują bólem. Właściwą reakcją na pierwsze objawy nadwrażliwości jest stosowanie odpowiedniej pasty do zębów. Jeśli objawy nie ustępują należy zgłosić się do dentysty, który ustali, czy nadwrażliwość nie jest przejawem poważniejszych problemów takich jak uszkodzenia, złamanie zęba.
- korony stosowane w celu wzmocnienia i ochrony uszkodzonych zębów. Brakujące zęby są
uzupełniane za pomocą implantów i mostów. Stomatolog doradzi, które rozwiązanie jest najodpowiedniejsze w konkretnym przypadku. Mosty są cementowane do naturalnych zębów w celu uzupełnienia pustej przestrzenni po usunięciu zęba.

Wybielanie zębów

Większość przebarwień zewnętrznych powodowanych żywnością, paleniem tytoniu można z powodzeniem usunąć podczas regularnego, profesjonalnego czyszczenia u stomatologa. Samodzielnie warto okresowo stosować wybielające pasty do zębów. W przypadku wieloletnich, uporczywych przebarwień warto zdecydować się na profesjonalne wybielanie. Przebarwienia wewnętrzne można usunąć za pomocą wybielania, kompozytu lub wykonania korony. Dentysta doradzi najlepszą metodę w konkretnym przypadku.

Dieta a zdrowie jamy ustnej

Sposób odżywiania, skład diety ma ogromny wpływ na zdrowie całego organizmu, jest również bardzo ważny dla stanu jamy ustnej. Istotna jest dieta pełnowartościowa, zbilansowana, bogata we wszystkie składniki odżywcze i minerały – wpływa to na odporność zębów i jamy ustnej na infekcje. Zaleca się spożywanie pokarmów twardych, zawierających błonnik, które pomagają utrzymać jamę ustną w czystości. Natomiast miękkie i lepkie pokarmy często tworzą pozostałości w przestrzeniach międzyzębowych. Powoduje to zwiększenie grubości płytki nazębnej. Aby chronić zęby przed atakiem kwasów, działających na szkliwo do 20 minut po każdym posiłku, należy ograniczyć liczbę przekąsek bogatych w cukier i skrobię lub zastąpić je serem, jogurtem naturalnym, warzywami lub owocami.

Kontynuować dobre nawyki z dzieciństwa – to najlepsza recepta na zdrowy, biały uśmiech u młodych osób. W każdym przypadku, nawet gdy nosisz aparat ortodontyczny lub korzystasz innych form pomocy ortodontycznych, należy pamiętać o tym, by:
- Szczotkować zęby 2 razy dziennie aby usunąć płytkę nazębną- główną przyczynę próchnicy zębów i chorób dziąseł.
- Codziennie używać nici dentystycznej, aby dokładnie oczyścić z płytki nazębnej przestrzeń międzyzębową i miejsca poniżej linii zębów. Zaniedbanie w usuwaniu płytki nazębnej powoduje powstanie żółtego, nieestetycznego nalotu- kamienia nazębnego.
- Ograniczać spożywanie pokarmów bogatych w węglowodany, zwłaszcza pewnych przekąsek.
- Regularnie odwiedzać stomatologa, aby skontrolować stan zębów i dziąseł oraz poddać zęby profesjonalnemu oczyszczaniu.

Higiena jamy ustnej jest pomocna nie tylko w tym, by mogły służyć Ci przez całe życie – jest ważna również dlatego, że po prostu poprawia samopoczucie, a przy tym zapewnia Ci świeższy oddech i ładniejszy uśmiech.

Higiena jamy ustnej – co jest ważne u nastolatków

Osoby w wieku nastoletnim bardzo często mają problemy z zębami i stanem dziąseł. Aby ich
uniknąć, warto poznać kilka specyficznych sytuacji i sposobów dbania o zęby.
- Ortodoncja – wiele osób spośród dzieci i młodzieży stosuje aparaty korekcyjne w celu zniwelowania wad zgryz, które utrudniają właściwe czyszczenie zębów, a w konsekwencji – przyspieszają zużycie i utratę zębów oraz napięcie mięsni żujących. Stomatolog ortodonta może ocenić stan uzębienia i zalecić korekcję przy pomocy aparatu. Jeśli nosisz aparat ortodontyczny, musisz szczególnie uważnie dbać o czystość zębów.
- Ochronne szczęki – to sposób na ochronę uzębienia i dziąseł przed urazami podczas uprawiania
sportu. Przykrywając zazwyczaj górne zęby, szczęki ochronę zabezpieczają przed ukruszeniem, wyłamaniem zębów, uszkodzeniami dziąseł czy rozcięciem warg. W przypadku noszenia aparatu korekcyjnego bądź innych uzupełnień (takich jak most), dentysta może zalecić stosowanie szczęk ochronnych także na dolne zęby.
- Odżywianie – to jeden z zasadniczych komponentów istotnych dla zachowania zdrowych, mocnych, ładnych zębów. Płytka nazębna, powstająca pod wpływem cukrów i skrobi, jest przyczyną powstawania płytki nazębnej, a więc niszczenia szkliwa i próchnicy. Dlatego należy unikać pewnych przekąsek, a skupić się na zbilansowaniu diety. Niezdrową przekąskę należy zastąpić pożywnym serem, jogurtem naturalnym czy owocami, a całą piramidę żywienia trzeba oprzeć na 5 kategoriach produktów.
- Palenie tytoniu – to szczególnie szkodliwy nałóg, więc jeżeli nie palisz ani nie żujesz tytoniu – niech tak pozostanie. Palenie powoduje rozliczne problemy zdrowotne. W przypadku zębów jest przyczyną bardzo nieestetycznych przebarwień na zębach i dziąsłach, przyspiesza powstawanie uporczywego kamienia nazębnego, a także powoduje nieprzyjemny zapach z ust. Ponadto, w dłuższym okresie czasu, żucie i palenie tytoniu w jakiejkolwiek postaci zwiększa ryzyko wystąpienia raka jamy ustnej oraz poważnych chorób dziąseł. Twój dentysta powinien wiedzieć, że palisz tytoń – by zapobiegać i leczyć.
- Kolczyki w języku i innych częściach jamy ustnej – to bardzo modne zabiegi, warto jednak pamiętać, że popularne ozdoby mogą być przyczyną licznych komplikacji takich jak infekcje, krwawienia dziąseł czy nawet uszkodzenia nerwów. Trzeba także pamiętać o ryzyku udławienia się drobnymi elementami kolczyków, szczególnie w przypadku ich poluzowania. Do innych możliwych komplikacji piercingu w jamie ustnej należy ukruszenie lub pęknięcie zębów, a także uszkodzenia dziąseł. Z uwagi na te zagrożenia, skonsultuj się z dentystą, jeśli myślisz o przekłuciu języka, policzka czy warg. Stomatolog doradzi Ci optymalne rozwiązanie.
- Zaburzenia odżywiania - bulimia (tzw. wilczy głód, czyli spożywanie dużych ilości pokarmu, następnie prowokowanie wymiotów) i anoreksja (obsesyjny lęk przed przybraniem na wadze, często będący przyczyną wymiotowania) to poważne zaburzenia, wpływające negatywnie na cały organizm cierpiącej na nie osoby. Wymioty powodują też znaczne szkody dla zębów, dziąseł i całej jamy ustnej. Z powodu nadmiernej ekspozycji zębów na kwasy, są one narażone na silne uszkodzenie szkliwa . Stomatolog może prewencyjnie uzupełniać ubytki, nie usunie jednak przyczyny zaburzeń, będących nawet potencjalnym zagrożeniem dla życia. Dlatego osoba cierpiąca na zaburzenia odżywiania wymaga konsultacji psychologicznej pod kątem poczucia własnej wartości. Nawet najmniejszy sygnał takich zaburzeń powinien zmobilizować Cię do wizyty u lekarza.

Jak wybielić zęby?

Codzienne, dokładne i poprawne czyszczenie zębów oraz okresowe oczyszczanie ich przez stomatologa lub dentystę to najlepsza profilaktyka dla utrzymania bieli uzębienia. Pomocne jest również okresowe stosowanie past wybielających. Jeżeli przebarwienia istnieją od lat i stanowią uporczywy problem, warto zastanowić się nad profesjonalnym zabiegiem wybielania zębów. W przypadku przebarwień wewnętrznych jest wybielanie zębów, zastosowanie kompozytu lub wykonanie korony. Najlepszą metodę, adekwatną do Twoich oczekiwań, doradzi stomatolog.

Jak powinna wyglądać higiena jamy ustnej niemowlęcia?

Profilaktyka przeciwpróchnicza i dbałość o właściwą higienę jamy ustnej powinna rozpocząć się jak najwcześniej. Już podczas ciąży należy być uważnym, na przykład z przyjmowaniem tetracykliny – antybiotyku, który przyjmowany przez przyszłą mamę lub podczas karmienia piersią może spowodować odbarwienia zębów. Po narodzinach już u niemowlęcia można podjąć działania, które wpłyną pozytywnie na stan jego zębów w przyszłości. I odwrotnie, zaniedbania w tym okresie życia mogą skutkować nieprzyjemnymi konsekwencjami w trakcie dorastania i u dorosłego człowieka. Naturalnie, pierwsze ząbki pojawiają się u dziecka około 6. miesiąca życiu i do tego czasu nie można mówić o szczotkowaniu czy czyszczeniu nitką. Niemniej jednak należy skupić uwagę na specjalnej trosce o jamę ustną niemowlęcia. Najistotniejsza w tym okresie jest ochrona przed próchnicą butelkową.

Próchnica butelkowa – przyczyny i zapobieganie

Jest to zjawisko zagrażające każdemu niemowlęciu z uwagi na fakt, iż w okresie kształtowania się jego uzębienia dziecko karmione jest produktami wysoko węglowodanowymi. Regularny i długi kontakt z bogatym w cukry mlekiem i jego przetworami czy na przykład z sokami owocowymi powoduje gromadzenie się podczas snu dziecka substancji powodujących ubytki próchnicze.

Najbardziej narażone są przednie dolne i górne zęby. Aby uniknąć szkodliwego działania pokarmu na uzębienie, nie należy pozwalać, by dziecko zasnęło z butelką mleka albo soku w ustach. Po karmieniu zaleca się podawanie butelki z wodą w celu przepłukania buzi dziecka. Mamy karmiące piersią nie powinny pozwalać, by maluch ssał zbyt długo, a po każdym karmieniu powinny wycierać jego buzię i dziąsłom wilgotną ściereczką.

Rezerwuj czas na wizytę u dentysty, a my powiemy ci, jak do tego czasu uśmierzyć ból.

Ból to sygnał alarmowy: zapewne ząb zjada próchnica lub w jego korzeniu toczy się proces zapalny. Myślisz, że jeśli pomęczysz się kilka dni, ból sam minie i unikniesz wizyty u dentysty? Błąd! Bardzo możliwe, że ząb przestanie boleć, gdyż tocząca go infekcja zniszczy nerw. Zakażenie może wtedy przenieść się z niej na kość wokół korzenia zęba. Jeśli powstanie tam tzw. zgorzel, za kilka dni poczujesz ból promieniujący na całą szczękę! Nie warto zwlekać!

czujesz ostry, pulsujący ból i jesteś opuchnięta?

Obrzęk pojawia się, gdy doszło do stanu zapalnego wokół zęba. Pulsujący ból może być spowodowany zapaleniem miazgi, czyli nerwu zęba. To nie przelewki! Zanim dotrzesz do gabinetu, łyknij silny proszek przeciwbólowy i przeciwzapalny, np. Ibuprom max 6 zł/12 tabl. albo zastosuj lek przeciwbólowy w czopkach (działają szybciej, bo prędzej przenikają do krwiobiegu), np. Pyralginum 10 zł/10 szt. (na receptę). Chwilową ulgę przyniesie ci trzymanie w ustach zimnej wody, zimnego naparu z mięty (działa też lekko antyseptycznie) lub ssanie kostki lodu, bo chłód przejściowo uśmierza ból.Mięta potęguje uczucie chłodzenia, stąd niektórzy ludzie przykładają do bolącego miejsca wacik z kroplami miętowymi albo smarują je miętową pastą do zębów. Odradzamy te sposoby, podobnie jak okłady ze spirytusu, bo mogą uszkodzić śluzówkę dziąsła. Do opuchniętego policzka przyłóż kompres, koniecznie zimny! (np. Cito 9 zł/szt.). Od ciepłego okładu stan zapalny nasiliłby się i mógłby rozprzestrzenić się na całą okolicę!

zęby reagują bólem na temperaturę lub wyraźne smaki

Taka nadwrażliwość to znak, że szkliwo niewystarczająco chroni zęby. Zdarza się, kiedy odsuwają się dziąsła i odsłaniają delikatne szyjki zębowe. Nadwrażliwość może być także objawem początków próchnicy. Umów się na kontrolę u dentysty, a do tego czasu stosuj pasty i płyny do płukania do wrażliwych zębów, np. Sensodyne 12 zł/75 ml, Colgate Sensitive 10 zł//75 ml, Elmex Sensitive Gaba 12 zł//75 ml i unikaj drażniących zęby pokarmów, tzn. takich o zdecydowanych smakach: słodkich, słonych, kwaśnych.

ząb boli cię mocno przy nagryzaniu

Pod korzeniem zęba mógł utworzyć się ropień (zakażenie bakteryjne). Gdy gryziesz, korzeń zęba naciska na ropień i powoduje ból. Zanim dotrzesz do dentysty, staraj się podczas jedzenia gryźć drugą stroną. Jeśli mimo to ząb boli, weź przeciwbólowy proszek przeciwzapalny, np. Nurofen Forte 6 zł/12 tabl., Pyralginum 5 zł/6 szt. i płucz usta ochłodzonym naparem szałwii, która działa ściągająco i łagodzi stany zapalne.

raz na jakiś czas bolą cię zęby, a dziąsła za zębami trzonowymi są wrażliwe na dotyk

Powodem tych dolegliwości mogą być rosnące “zęby mądrości”, czyli ósemki (powinien to stwierdzić dentysta).Wrażliwość dziąseł zmniejszysz płucząc usta mocnym naparem szałwii (działa ściągająco i przeciwzapalnie) lub płynem Dentosept 9 zł/100 g.

Na godzinę-dwie ulgę przyniesie ci smarowanie ich żelem znieczulającym z benzokainą, np. Dentinox 21 zł/10 g.

czy wkładanie do dziury w zębie okruchów potłuczonej tabletki przeciwbólowej może pomóc? odpowiada lek. stom. Michał Rancewicz, protetyk

Owszem, uśmierzy to ból i złagodzi stan zapalny, ale tylko przy bardzo głębokiej próchnicy, gdzie odsłonięta jest miazga zęba. Środek przeciwbólowy wnika przez miazgę i śluzówkę dziąsła, więc szybciej zaczyna działać. Jednak uszkadza przy tym błonę śluzową dziąseł! Lepszy jest olejek goździkowy. Działa on podobnie, lecz bez skutków ubocznych. Przyłóż do chorego zęba zwitek waty nasączony kroplą olejku lub ssij goździk, lekko go nagryzając.

Żródło: Samo Zdrowie 02/2006

Nie czekaj aż zacznie Cię boleć ząb! Pamiętaj, iż najlepszym lekarstwem na ból zębów jest prawidłowa higiena jamy ustnej i oraz profilaktyka!!!

Już teraz umów się na wizytę